IEC 62368-1: Ses, Görüntü ve Bilgi Teknolojisi Cihazlarının Güvenliği

IEC 62368-1, ses, görüntü ve bilgi teknolojisi cihazları için güvenlik gereksinimlerini tanımlayan modern bir standarttır. Bu standart, elektronik ve multimedya cihazlarının kullanımında oluşabilecek potansiyel tehlikeleri minimize etmeyi amaçlar. Özellikle televizyonlar, bilgisayarlar, ses sistemleri gibi cihazların güvenliği üzerine odaklanır.

IEC 62368-1 standardı, risk temelli bir yaklaşım benimseyerek cihazların tasarım, üretim ve kullanım aşamalarında güvenliği en üst düzeye çıkarır. Bu, daha önceki IEC 60950-1 ve IEC 60065 standartlarının yerine geçerek, ses ve görüntü cihazlarıyla birlikte bilgi teknolojisi ekipmanlarının da güvenlik kurallarını tek bir çatı altında toplamaktadır.

IEC 62368-1 Enerji kaynaklarını sınıflandıran, bu enerji kaynaklarına karşı koruma önlemlerini öngören ve bu koruma önlemlerinin uygulanması ve gereklilikleri hakkında rehberlik sağlayan bir ürün güvenliği standardıdır. Öngörülen koruma önlemleri, ağrı, yaralanma ve yangın durumunda mal hasarı olasılığını azaltmayı amaçlamaktadır. Tasarımcıların güvenli ekipman tasarlamak için temel güvenlik ilkelerini anlamalarına yardımcı olmaktır.

IEC 62368-1 ses, görüntü, bilgi ve haberleşme teknolojisi alanındaki elektrikli ve elektronik donanımların ve beyan gerilimi 600 V'u aşmayan iş ve ofis makinelerinin güvenliğine uygulanabilir. Bu doküman donanımın performansı veya işlevsel özellikleri için gereklilikleri içermez.

Bu standart sıradan kişiler, eğitimli kişiler ve uzman kişiler olmak üzere üç farklı kullanıcı grubu tanımlanır. Her bir grubun güvenlik korumaları karşısındaki bilgi ve deneyim seviyesi farklıdır​.

Uzman kişi:

Donanım ve enerji yönetimi konusunda ileri düzeyde bilgi ve deneyime sahip olan kişilerdir.

Eğitimli kişi:

Cihazların güvenli kullanımına yönelik eğitilmiş olan ve temel teknik bilgiye sahip kişilerdir.

Sıradan kişi:

Teknik bilgiye sahip olmayan ve cihazları günlük kullanım sırasında karşılaşan kişiler olarak tanımlanır.

Bu güvenlik standardı, vücudun bu elektrik ve ısıl enerji kaynaklarına verdiği tepkilere göre kaynak parametrelerinin büyüklükleri ve süreleri ile tanımlanan üç enerji kaynağı sınıfını belirtir.

Birçok ürün zorunlu olarak ağrıya veya yaralanmaya neden olabilecek enerji kullanır. Ürün tasarımı bu tür enerji kullanımını ortadan kaldıramaz. Sonuç olarak, bu tür ürünler, bu tür enerjinin bir vücut kısmına transfer edilme olasılığını azaltan güvenlik koruması kullanılmalıdır.

Bir güvenlik koruması, donanıma, yerel tesisata, bir kişiye uygulanabilir veya ağrıya veya yaralanmaya neden olabilecek enerji aktarımı olasılığını azaltmayı amaçlayan öğrenilmiş veya yönlendirilmiş bir davranış (örneğin, bir güvenlik koruma talimatından kaynaklanan) olabilir. Bir güvenlik koruması, tek bir eleman olabilir veya bir dizi eleman olabilir.

Donanım Güvenlik Koruması: Fiziksel donanım üzerinde alınması gereken önlemleri tanımlar.

Tesis Güvenlik Koruması: Cihazların yerleştirildiği ortamın güvenliğine yönelik korumaları kapsar.

Kişisel Güvenlik Koruması: Kullanıcıların güvenliğini sağlamak için alınan önlemleri tanımlar.

Davranışsal Güvenlik Korumaları: Kullanıcıların güvenli kullanım alışkanlıklarını teşvik eden korumaları açıklar.

Elektrik Enerji Kaynağı

Elektrik enerji kaynakları, cihazlarda ve sistemlerde elektrik enerjisinin üretildiği veya kullanıldığı noktalardır. Elektrik enerjisi kaynakları ES1, ES2 ve ES3 olarak üç sınıfa ayrılır:

• ES1: İnsan temas ettiğinde acı veya yaralanmaya neden olmayan düşük voltaj ve düşük akım seviyeleri barındıran enerjiye sahiptir.

• ES2: Ağrı yaratabilecek ancak ciddi yaralanmalara neden olmayacak enerji seviyelerine sahiptir.

• ES3: Yaralanmaya neden olabilecek veya elektrik çarpması gibi ciddi riskler barındıran enerji seviyelerini ifade eder​.

Elektrik Enerjisi Kaynaklarına Karşı Koruma

• Temel Güvenlik Koruması (Basic safeguard): İzolasyon veya muhafazalar gibi doğrudan temas önlemleri. Genellikle yalıtım veya fiziksel bir bariyer şeklinde olur. Temel güvenlik koruması, tek başına ağrı veya yaralanma riskini en aza indirir ancak diğer koruma katmanlarıyla desteklenmesi önerilir.

• Ek Güvenlik Koruması (Supplementary safeguard): Elektriksel hatalar durumunda güvenliği sağlamak için kullanılan ilave koruyucu önlemler. Cihazın güvenlik seviyesini artırmak için kullanılır ve normal çalışma şartlarında meydana gelebilecek sorunlara karşı ek bir savunma sağlar.

• Çift Güvenlik Koruması (Double safeguard): Çift güvenlik koruması, hem temel güvenlik korumasını hem de ek güvenlik korumasını içeren bir yapıdır. Bu yapı, kullanıcıları hem normal çalışma koşullarında hem de arıza durumlarında oluşabilecek risklere karşı koruma altına alır. Çift koruma, birbirinden bağımsız iki güvenlik katmanı sunarak kullanıcıların güvenliğini maksimum seviyede sağlar.

• Takviyeli Güvenlik Koruması (Reinforced safeguard): Takviyeli güvenlik koruması, normal, anormal ve tek hata şartları altında etkin olan tek bir güvenlik önlemidir. Bu koruma, temel ve ek güvenlik korumalarının yerine geçebilecek kadar güçlüdür ve kullanıcılara karşı daha yüksek bir güvenlik düzeyi sağlar. Takviyeli koruma, özellikle yüksek riskli uygulamalarda kullanılarak cihazın güvenliğini sağlamaya yönelik tasarlanmıştır.

Güç Kaynaklarının Sınıflandırılması

Elektriksel bileşenlerin arızalanması sonucu yangın risklerini ele alır. Elektrik enerjisi, potansiyel ateşleme kaynakları oluşturarak yangına yol açabilir. Güç kaynakları PS1, PS2 ve PS3 olarak üç sınıfa ayrılır:

• PS1: Yangına yol açabilecek enerji seviyesine sahip olmayan güç kaynakları.

• PS2: Belirli koşullar altında yangın oluşturabilecek enerji seviyesine sahip güç kaynakları.

• PS3: Yangın çıkarma potansiyeline sahip yüksek enerji seviyeleri.

Yangına Karşı Koruyucu Önlemler

• Normal Çalışma Koşulları Altında: Normal çalışma koşulları altında, cihazların yangına karşı güvenlik sağlamak amacıyla belirli gereksinimlere uyması gerekir. Temel güvenlik koruması, donanımın hiçbir bölümünün kendiliğinden tutuşma sıcaklık sınırının %90'ını aşan bir sıcaklığa ulaşmaması gerektiğini belirtir.

• Tek Hata Durumunda: Tek hata durumunda, tutuşma veya yangının yayılma olasılığını azaltmak için ek güvenlik koruma yöntemleri kullanılır. Örneğin, PS1 devrelerinde tutuşma olasılığı düşük olduğu için ek güvenlik korumasına gerek yoktur. Ancak, PS2 ve PS3 devrelerinde tutuşma olasılığını azaltmak için güvenlik önlemleri alınmalıdır. Bu önlemler, devredeki güç seviyesinin kontrol edilmesini ve yangın yayılmasını önlemek için yangın mahfazalarının kullanılmasını içerir.

• Anormal Çalışma Koşulları Altında: Anormal çalışma koşulları altında, cihazların malzemeleri ve bileşenlerinin sıcaklıkları izlenmeli ve yangın riskini minimize edecek şekilde tasarlanmalıdır. Bu durumlarda, tutuşma olasılığını azaltmak için yapı elemanlarının yangına dayanıklı malzemelerden yapılmış olması önemlidir. Ayrıca, cihazların kendiliğinden tutuşma sıcaklıklarını aşmaması gerektiği belirtilmiştir.

Mekanik Enerji Kaynağı

Mekanik yaralanmalar, cihazların hareketli parçalarından veya keskin kenarlarından kaynaklanabilir. Mekanik enerji kaynakları da MS1, MS2 ve MS3 olarak üç sınıfa ayrılır:

• MS1: Düşük risk seviyesine sahip, yaralanmaya neden olmayan mekanik enerji kaynaklarıdır.

• MS2: Ağrıya neden olabilecek seviyelerde enerji içerir ancak ciddi yaralanmalara yol açmaz.

• MS3: Ciddi yaralanma veya ölüm riski taşıyan yüksek güçlü mekanik kaynaklar.

Mekanik Enerji Kaynaklarına Karşı Koruma

• Hareketli Parçalara Karşı Koruma: Standart, dönen veya hareketli parçalar için güvenlik mahfazalarının kullanılmasını önerir. Ayrıca, hareketli bir bölümün dışarı çıkmasını engellemek veya erişimi sınırlamak için güvenlik mekanizmaları yerleştirilmelidir

• Denge ve Stabilite Önlemleri: Cihazların sabit ve devrilmez bir yapıya sahip olmasını sağlamak için alınan önlemler alınmalıdır.

• Keskin kenarlara karşı koruma: Erişilebilir bölgelerdeki keskin kenarların yaralanma riskini en aza indiren önlemler alınmalıdır.

Isıl Enerji Kaynağı

Isıl enerji kaynakları, sıcak yüzeyler veya sıcak bileşenler gibi ısı üretimi veya ısı transferi yapan bileşenlerdir. IEC 62368-1 standardında, bu enerji kaynakları TS1, TS2 ve TS3 olarak sınıflandırılmıştır:

• TS1: Dokunulduğunda ağrıya neden olmayan veya düşük riskli ısıl enerji seviyeleridir. İnsan dokusuna zarar verme olasılığı düşük olan yüzey sıcaklıklarıdır.

• TS2: Dokunulduğunda ağrıya veya hafif yanıklara neden olabilecek enerji seviyelerini içerir. Uzun süreli temas halinde yanıklara neden olabilecek sıcaklık seviyeleridir.

• TS3: Kısa sürede ciddi yanıklara ve yaralanmalara neden olabilecek yüksek ısıl enerji seviyelerine sahiptir.

Isıl enerji kaynaklarına karşı güvenlik korumaları

• Normal Kullanım Şartları: Isıl enerji kaynaklarının normal çalışma koşullarında sıradan kişilerle temasını engellemek için temel güvenlik önlemleri uygulanır. Bu, enerji kaynağının doğrudan temasını engelleyen yalıtım veya koruyucu bariyerler kullanarak yapılır. Temas olasılığını azaltmak için koruma talimatları da verilir.

• Anormal Çalışma Şartları: Isıl enerji kaynakları arızalanıp sıcaklık artışına neden olduğunda, enerji kaynağı ile kullanıcı arasında yer alan ek güvenlik önlemleri devreye girer. Bu durumda, sıcak parçalarla temasın önlenmesi için ek güvenlik bariyerleri veya yalıtıcı malzemeler kullanılır.

• Tek Hata Koşulları: Isıl enerji kaynaklarına yönelik güvenlik korumalarının birinin arızalanması durumunda, diğer güvenlik koruma önlemleri devreye girer. Bu çift koruma yaklaşımı, herhangi bir hata durumunda bile yaralanma riskini en aza indirmeyi amaçlar.

Işıma (Radyasyon) Enerji Kaynağı

Işıma enerji kaynakları, optik radyasyon gibi dalga yayınımı ile enerji aktarımı yapan kaynaklardır. Bu enerji kaynakları RS1, RS2 ve RS3 olarak sınıflandırılır:

• RS1: İyonlaştırıcı olmayan ışımaya maruz kalmanın neden olduğu düşük risk seviyeleridir.

• RS2: İnsan sağlığına zarar verebilecek seviyelerde radyasyon yayan kaynaklarıdır.

• RS3: Ciddi göz veya cilt yaralanmalarına neden olabilecek yoğun ışımaya sahip enerji seviyeleridir.

Işıma enerji kaynağı karşı güvenlik korumaları

• Normal Çalışma Koşulları: Radyasyon enerji kaynakları normal çalışma koşullarında belirli sınırları aşmamalıdır. Bu sınır değerler RS1 (Sınıf 1 ışıma enerji kaynağı) altında tutulur. Bu, kullanıcılar için güvenli kabul edilen seviyelerde radyasyon yayılımını sağlar.

• Anormal Çalışma Koşulları: Anormal çalışma koşulları altında, radyasyon enerji kaynakları sınıf RS2 veya RS3'e geçebilecek durumlar için ek güvenlik korumaları gereklidir. Bu durumda, özellikle kapılar ve kapaklar gibi ek koruyucu elemanlar devreye girerek, kullanıcıların tehlikeli seviyelerdeki radyasyona maruz kalmasını önler.

• Tek Hata Koşulları: Bir güvenlik mekanizmasının arızalandığı durumlarda, diğer koruma önlemleri etkinleştirilir. Bu yaklaşım, tek hata koşullarında bile RS2 veya RS3 seviyesindeki radyasyonun güvenli olmayan alanlara yayılmasını önlemek için tasarlanmıştır​.

Tehlikeli Maddelerden Kaynaklanan Yaralanma

Bu bölüm, tehlikeli maddelerden kaynaklanabilecek yaralanmaları önlemeye yönelik stratejileri kapsar.

Dünyanın birçok bölgesinde Tehlikeli Maddelerin Kısıtlanması Direktifi (RoHS) ve Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, Yetkilendirilmesi ve Kısıtlanması (REACH) gibi farklı mevzuatlar geçerlidir.

Tehlikeli Maddelere Maruziyetin Azaltılması

• Zararlı kimyasalların kullanıldığı bileşenlerin güvenli kapatılması ve uygun malzeme kullanımı.

• Dışarıya sızıntı veya buhar yayılımını önlemek için uygun muhafaza yöntemleri.

Ozona maruz kalma

Ozon üreten donanım için tesis ve çalıştırma talimatlarında, ozon konsantrasyonunun güvenli bir değerle sınırlandırılması için önlem alınması gerektiği belirtilmelidir.

Kişisel Koruyucu Ekipman Kullanımı

• Kullanıcıların maruz kalabileceği tehlikeler için uygun kişisel koruyucu ekipman (PPE) kullanımı.

• Kullanım kılavuzlarında belirtilen güvenlik önlemleri ve talimatlar.

IEC 62368-1 standardı, ses, görüntü ve bilgi teknolojisi cihazlarının güvenliğini sağlamak için yapılan çeşitli testler içerir. Bu testler, cihazların kullanımı sırasında ortaya çıkabilecek elektriksel, mekanik ve termal riskleri azaltmayı amaçlar:

• Elektrik enerjisi kaynaklarının sınıflandırılması

• Termoplastiklerin bilye basınç testi

• Yalıtım aralığı ölçümü

• Yüzeysel kaçakyolu uzunluğu ölçümü

• Nem testi

• Elektriksel Dayanım Testi:

• Kapasitör deşarjı testi

• Kaçak Akım Testi

• Güç kaynağı devre sınıflandırmaları

•  Mekanik enerji kaynağı sınıflandırmaları

• Termal enerji kaynağı sınıflandırmaları

• Güç ölçümü testi

• Anormal çalışma koşulları

• Simüle edilmiş tek hata koşulları

• Etiket testi

• Sabit kuvvet testi, 10 N

• Sabit kuvvet testi, 100 N

•  Düşürme testi

EN 62368-1 aşağıdakiler de dahil olmak üzere çok çeşitli teknoloji ürünlerini kapsar:

• Bilgisayar ve ağ ürünleri – Sunucular, PC'ler, yönlendiriciler, dizüstü bilgisayarlar, tabletler ve bunların güç kaynakları

• Tüketici elektroniği – Amplifikatörler, ev sinema sistemleri, dijital kameralar ve kişisel müzik çalarlar

• Ekranlar ve ekran üniteleri – Monitörler, TV’ler ve dijital projektörler

• Telekomünikasyon ürünleri – Ağ altyapı ekipmanları, cep telefonları ve pille çalışan cihazlar da dahil olmak üzere benzer iletişim cihazları

• Ofis aletleri – Fotokopi makineleri ve belge öğütücüler

• Ses / video, bilgi ve iletişim teknolojisi ekipmanlarının benzer çeşitleri – Evlerde, okullarda, bilgi işleme merkezlerinde, ticari ve profesyonel ortamlarda kullanılan cihazlar

• Postalama donanımı – Posta işleme makineleri, postalama makineleri

• Haberleşme santral donanımı – Faks donanımı, tuşlu telefon sistemi, modemler, PABX’ler, çağrı cihazları, telefon cevaplama makineleri, telefon cihazları (telli ve telsiz)

• Haberleşme ağı altyapı donanımı  –  Faturalama donanımı, çoklayıcılar, ağ güçlendirme donanımı, ağ sonlandırma donanımı, radyo baz istasyonları, tekrarlayıcılar, verici donanımı, iletişim anahtarlama donanımı

• Elektrik ve elektronik parakende donanımı  –  Yazar kasalar, elektronik terazileri içeren satış noktası bilgisayarları

IEC 62368-1’nin parça listesi

IEC 62368-2 Ses/görüntü, bilgi ve iletişim teknolojisi ekipmanı- Bölüm 2: IEC 62368-1:2018 ile ilgili açıklayıcı bilgiler

IEC 62368-3 Ses/görüntü, bilgi ve iletişim teknolojisi ekipmanı- Bölüm 3: İletişim kabloları ve portları aracılığıyla DC güç aktarımı için güvenlik yönleri

IEC 62368-1 Standardı'na erişin:

IEC 62368-1 hakkında daha fazla bilgi edinmek ve standardın kopyanızı elde etmek için lütfen resmi standart sayfasını ziyaret edin.

 

Anahtar kelimeler: IEC 62368-1, TS EN IEC 62368-1, EN IEC 62368-1, GSO IEC 62368-1 bilgi teknolojisi güvenliği, ses ve video cihazları, multimedya güvenliği, elektronik cihaz güvenliği, yangın güvenliği testi, elektriksel dayanıklılık, termal dayanıklılık testi